Greta Thunberg: alles wat je moet weten over de Zweedse klimaatactiviste
Greta Thunberg is een van de bekendste activisten voor klimaatbescherming van onze tijd. Haar protest als alleenstaand schoolmeisje in Stockholm ontwikkelde zich tot de wereldwijde beweging Fridays for Future, waar vandaag de dag mensen van alle leeftijden en beroepen bij betrokken zijn. Lees hier alles over het leven en politieke werk van Greta Thunberg.
Greta Ernman Thunberg (geboren op 3 januari 2003 in Stockholm) is een Zweedse klimaatactiviste die vooral bekend is geworden door haar schoolstakingen voor het klimaat. Het initiatief groeide uit tot de wereldwijde beweging Fridays for Future, die zich inzet voor het verminderen van de uitstoot en het vergroten van politieke interventie om klimaatverandering tegen te gaan.
| Geboren | 3 januari 2003 in Stockholm |
|---|---|
| Onderscheidingen (selectie) | Zweedse Vrouw van het Jaar (2019), Ambassadeur van het Geweten Award (2019), Right Livelihood Award (2019), Prize for Humanity (2020), Forbes 30 onder 30 (2020) |
Leven: vroege interesse in klimaat
Greta Thunberg werd op 3 januari 2003 in Stockholm geboren als dochter van een operazangeres en een acteur. Naar eigen zeggen begon haar interesse in klimaatverandering op de basisschool, waarna ze erover las. Als gevolg daarvan worstelde ze met depressies en een eetstoornis. Op 12-jarige leeftijd kreeg ze ook de diagnose autisme.
Naast persoonlijke keuzes zoals een veganistisch dieet en niet meer vliegen om uitstoot te voorkomen, won ze in 2018 een schrijfwedstrijd over milieubeleid georganiseerd door Svenska Dagbladet. Het daaruit voortvloeiende contact met activisten zou haar hebben gemotiveerd om ook publiekelijk campagne te voeren voor klimaatbescherming.
In 2018/19 haalde Greta haar schooldiploma met zeer goede cijfers en nadat ze aan haar leerplicht had voldaan, besloot ze om zich een jaar te wijden aan activisme voordat ze in augustus 2020 verder ging met haar schoolopleiding aan een middelbare school in Stockholm.
Werk en activisme: 2018 – nu
Greta Thunbergs werk als publieksactiviste begon in 2018, drie weken voor de Zweedse parlementsverkiezingen. Ze stond voor het parlementsgebouw in Stockholm met een bord waarop stond Skolstrejk för Klimatet, oftewel Schoolstaking voor het Klimaat. Dit bleef ze elke dag doen tot aan de verkiezingen en daarna elke vrijdag.
Standpunt: waar vraagt Greta Thunberg om?
Greta Thunberg is er voorstander van dat politici zich actief inzetten om de wereldwijde uitstoot te verminderen en het klimaat te beschermen. Ze stelt dat klimaatwetenschappers het erover eens zijn dat klimaatverandering vooral de jongere generatie hard zal treffen als er niets verandert.
Denk bijvoorbeeld aan droogtes en mislukte oogsten, een stijgende zeespiegel die gebieden onbewoonbaar kan maken, en het uitsterven van veel dier- en plantensoorten die zich niet snel genoeg kunnen aanpassen aan de stijgende temperaturen.
Greta vraagt daarom vooral de rijke landen om de uitstoot te verminderen, omdat het hun verantwoordelijkheid is, omdat zij het zich kunnen veroorloven. Ze wil de staking voortzetten totdat Zweden zijn uitstoot permanent met 15% heeft verminderd.
Tegen critici die haar ervan beschuldigen geen wetenschapper te zijn, zegt ze dat de consensus van wetenschappers haar standpunt bevestigt, maar dat politici de eisen van de wetenschap niet volgen.
Fridays for Future: van studentenstaking tot wereldwijde beweging
Het initiatief Fridays for Future is ontstaan uit Greta’s Skolstrejk for Klimatet, toen steeds meer mensen voor hun lokale overheidsgebouwen begonnen te staken. Aanvankelijk waren dit vooral scholieren, wat een discussie op gang bracht over de verwaarlozing van de leerplicht, maar er ontstonden ook subgroepen zoals Wetenschappers voor Toekomst, Ouders voor Toekomst en Studenten voor Toekomst.
In april 2019 presenteerden Fridays for Future hun eisen aan politici, die eerder in samenwerking met wetenschappers waren ontwikkeld. Er werd ook een haalbaarheidsstudie besteld om aan te tonen dat de eisen technisch realiseerbaar zijn. De beweging vraagt onder andere om
- Uitfasering van kolen tegen 2030
- 100% hernieuwbare energievoorziening in 2035
- Einde aan subsidies voor fossiele brandstoffen
- CO2-belasting
Politiek werk: beroemde toespraken
Als gevolg van haar activisme is Greta uitgenodigd om te spreken op verschillende internationale politieke evenementen, waaronder de VN Klimaatconferentie in Katowice 2018, het World Economic Forum in Davos 2019, het Europees Economisch en Sociaal Comité in Brussel, de VN Klimaattop en de 25e VN Klimaatconferentie. Om in New York City te komen, stak ze de Atlantische Oceaan over aan boord van een zeiljacht en een catamaran.
Ze ontmoette ook politieke besluitvormers zoals de voorzitter van het Europees Parlement. Hoe groot haar invloed en impact is, blijkt wel uit het feit dat ze in 2019 werd uitgeroepen tot Persoon van het Jaar door het gerenommeerde tijdschrift Time – de jongste persoon tot nu toe die dit heeft gedaan.
Kritiek
Greta Thunberg kreeg vooral op sociale media veel steun, maar ook veel kritiek. Vooral politici van rechtse partijen gebruikten haar diagnose autisme, haar leeftijd en haar geslacht om haar in diskrediet te brengen. Ze werd er ook van beschuldigd jongeren te schaden door hen aan te moedigen om te spijbelen.